:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
چهارشنبه، ۷ تير ۱۳۹۶
:: English Section
P نگاه نو
طراحي اقليمي؛ گامي به سوي پايداري

Mahnaz Mahmoodi مهناز محمودیهمانگونه كه مي دانيم معماري بومي اقصي نقاط دنيا همواره با هدف تلفيق با محيط پيرامون و بهره گيري بيشتر از امكانات طبيعت شكل مي گرفت. معماري سنتي ايران كه در اقليم هاي گوناگون شكل متفاوتي بخود گرفته است؛ خود گوياي اين مطلب است و راهكارهايي كه به طور تجربي دستيابي به آنها ميسر شده بود و به آسايش بيشتر كمك كرده بودند در معماري بومي ايران بسيارند كه ذكر آنها در اين نوشتار نمي گنجد.
با انقلاب صنعتي دستيابي سهل تر به سوختهاي فسيلي ميسر شد و تكنولژي نيز پيشرفت كرد و تاسيسات سرمايشي و گرمايشي رو به ترقي گذاشت؛ در نتيجه تامين نيازهاي سرمايشي و گرمايشي بدون توجه به كالبد معماري فراهم آمد.. معماري مدرن كه سمبل بارز تاثيرپذيري معماري از تكنولژي است تحولات اساسي در معماري بدنبال داشت و تكنولژي بكارگرفته شده تنها در عرصه ساخت و سازهاي نوين نبود كه معماري را متحول كرد ؛ بلكه تاسيسات مدرن نيز همسو با ساير پيشرفت ها در معماري تغييراتي بنيادين ايجاد كرد كه مهمترين آنها به فراموشي سپردن الگوهاي معماري بود كه در جهت انطباق با اقليم پديد آمده بودند
معماري بنام ميس وندرو كه پيشگام معماري مدرن غرب محسوب مي شود، خانه اي را در اقليم سرد با جداره هاي تمام شيشه اي طراحي كرد و ساخت و ايده ميس و امثال او اين بود كه با وجود پيشرفتهاي فني و تاسيساتي ما مي توانيم آسايش را تامين كنيم و الزامي بر اين مسئله وجود ندارد كه طراحي معماري را درگير مسائل اقليمي كنيم. بي شك معماران ايران نيز با روي كار آمدن معماري مدرن و روي كار آمدن تاسيسات قابل قبول مدرن طراحي همساز با اقليم را به دست فراموشي سپردند.
از دهه 70 بازگشت دوباره به طبيعت در تئوري هايي به چشم مي خورد كه در طراحي معماري نيز خود را نشان داده است. اواسط دهه 70 را مي توان دهه شناخت بيشتر بشر به مشكلات پديد آمده از عصر صنعت دانست. سوراخ شدن لايه اوزون، بارانهاي اسيدي، آگاهي از اتمام سوختهاي فسيلي و آلودگيهاي زيست محيطي را مي توان از جمله مواردي برشمرد كه به رويكردهاي نويني منجمله توسعه پايدار و تشكيل گروههاي صلح سبز و غيره منجر گرديد.
توسعه پايدار در سه حيطه داراي مضامين عميقي است؛ پايداري اجتماعي، پايداري اقتصادي و پايداري محيطي. كه طراحي اقليمي در زمره اهداف پايداري محيطي.قرار مي گيرد. ايده پايداري محيطي عبارتست از باقي گذاردن زمين و امكانات طبيعت به بهترين شكل براي نسل آينده. لذا موارد زير را مي توان در دستور كار اين بخش قرار داد: استفاده حداقل از آلاينده ها، استفاده از انرژي هاي تجديد پذير و مصرف سوختهاي فسيلي در حداقل..
با توجه به موارد گفته شده و با ذكر اين نكته كه 38% سوخت كشورما در ساختمانها به مصرف مي رسد بايد لزوم توجه معماران به طراحي اقليمي را خاطر نشان كرد. هنگامي كه صحبت از طراحي اقليمي به ميان مي آيد در ذهن بسياري تنها تجهيزات و امكاناتي خطور مي كند كه بهره گيري و دريافت انرژي پاك را حاصل مي آورند مانند كلكتورهاي خورشيدي براي تامين آب گرم و حرارت مورد نياز.
در طراحي اقليمي چند نكته اساسي قابل توجه است:1- توجه به جزييات ساختمان و استفاده از اجزاء( پروفيل هاي در و پنجره و غيره) و مصالحي كه اتلاف انرژي را به حداقل برساند و با اقليم سازگار باشد و عايق بندي حرارتي ساختمان .2- استفاده از تجهيزاتي مانند كلكتورهاي خورشيدي براي كسب انرژي هاي پاك 3- توجه به طراحي فضاها و ساماندهي فضاها به گونه اي كه حداكثر بهره وري از انرژي خورشيدي براي فضاهاي اصلي ميسر شود. معماران در طراحي فاز يك معماري مي توانند به مسائل ساده اي توجه عميق كنند كه در استفاده بهينه از انرژي ها و عدم اتلاف انرژي مي تواند كارا باشد .بعنوان مثال شومينه هايي كه در اكثر منازل تعبيه مي شود در جبهه اي از فضا قرار داده مي شود كه ديوار خارجي ساختمان قرار دارد و ديوار پشت شومينه كه حرارت مفيد قابل توجهي دارد در بيرون ساختمان قرار گرفته كه به اتلاف حرارت مي انجامد. ويا قرارگيري فضاهاي اصلي زندگي در ضلع جنوب و قراردادن فضاهاي خدماتي( راه پله ها، سرويس ها، آشپزخانه و گاراژ) در شمال، نكته ساده اي است كه در ارتباط با مسائل انرژي و معماري بسيار اساسي است.
آنچه بديهي است اينست كه به مرحله عمل درآمدن طراحي اقليمي مستلزم همكاري سه جانبه دولت، مردم و جامعه معماران است.در كشور ما هزينه هاي عايق بندي حرارتي و پوفيل هاي عايق بندي شده بالا است و يا استفاده از 10 سانتيمتر لايه عايق در جداره هاي بيروني سطح زيربناي مفيد را كاهش مي دهد و به همين دلايل از بكارگيري آنها اجتناب مي شود. لذا چنانچه مردم با آينده نگري نسبت به اين قضيه نگاه كنند و دولت نيز با همكاري با كارخانه ها و شركت هاي دست اندركار توليد اجزاء ساختماني -كه در كاهش اتلاف انرژي موثرند-؛ در كاهش قيمت آنها نقشي موثر ايفا كند و مسكن و شهرسازي نيز استفاده از عايق حرارتي و يا پنجره هاي دوجداره را براي ساختمانها اجباري كند قطعا در دراز مدت نتايج مطلوبي حاصل خواهد آمد.
در آخر كلام؛ معماران نيز از ياد نبرند كه الهام گرفتن از معماري سنتي ما به عنوان الگويي موجود راهگشاي اهداف طراحي اقليمي خواهد بود و بقول حسن فتحي معمار مصري؛ قبل از ايجاد يا ارائه راه حل هاي مكانيكي ابتدا بايد راه حل هاي سنتي در معماري محلي را ارزيابي كرد آنگاه اين روشها را پذيرفت يا براي تطبيق با ملزومات مدرن و پيشرفته آنها را اصلاح كرد.

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد