:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
دوشنبه، ۲۰ آذر ۱۳۹۶
:: English Section
P نگاه نو
لزوم ايجاد مركز جامع و دموکراتیک معماري در ايران

هنر در ايران به قدمت تاريخ است و معماري از كهنترين هنرهاست. در واقع مي توان گفت كه نمايشگاه و موزه همه هنرهاي ديگر است و در طول زمان با بسياري از آنها آميخته و ادغام شده است . ارزشهاي ماندني هنرهاي گوناگون ايراني آشكار مي سازند كه بوجود آورندگان آنها داراي دانش عالي و بينش عميقي بوده اند . چه رونق و اعتلاي معماري و ساختمان سازي در ايران گواه اين است كه سرزمين ما از نخستين كانونهاي شكل گيري فنون معماري و شهرساز ي بوده است. بدين ترتيب نخستين پرسشي كه با ديدن شاهكارهاي معماري سرزمينمان به ذهن هربيننده اي خطور ميكند اين است كه چرا درصده اخير با وجود پيشرفتهاي شگرف در صنعت ساختمان سازي ديگر شاهد قدبرافراشتن چنين آثار زيبا و موزون و متناسب نيستيم ؟
با بررسي مشكلات موجود در معماري ايران و با توجه به راهكارهايي كه براي از بين بردن اين مشكلات پيشنهاد گرديده است ،فقدان يك مركز و يك منبع اطلاعاتي در كشور در زمينه معماري و رشته هايي كه به نحوي به برنامه ريزيها و طراحيها ارتباط مي يابند بوضوح مشهود بوده و احساس مي شود و از آنجايي كه معماري رشته اي نيست كه بتوان در چند ماده درسي از پيش تعيين شده ، محدودش كرد و همه مهارت هايش را در كلاس درس آموخت . اين مجموعه بعنوان يك نهاد غير دانشگاهي نيز¬ در پرورش استعداد هاي معماري جوانان نقش موثري خواهد داشت.
معماري امروز ايران بنا به گفته صاحبنظران در جلسات متعدد بحث و گفتگو فاقد سرمشق هاي كافي، شاخص و بديعي است كه بتواند مولد جريان هاي مترقي معماري و اصالت ادبيات نظري آن باشد. از دو دهه گذشته اگرچه راجع به اجراي هويت معماري اسلامي امروز ايران حرفهاي زيادي زده شده است ولي – در واقعيت – معماري امروز ايران نتوانسته به شايستگي هويت و شخصيت مستقل ملي و نظريه ادبيات روشني پيدا كند و ميزان اجراي طرح هاي شاخص و سرمشق هاي فراگير معماري در تجربه و كشف فضاهاي تازه ، به عنوان پشتوانه اي بر رشد و اعتلاي معماري كه مي تواند تجلي اصول نظري و ادبيات معماري امروز ايران را ميسر سازد، بسيار اندك و ناچيز است.ليكن با توجه به محدوده وظايف و عملكرد سازمان هاي اصلي مسئول بر توليد معماري در بخش دولتي و خصوصي به نظر مي رسد هيچ سازمان مشخصي مسئول واقعي تشخيص و ارتقائ سطح كيفي معماري امروز نبوده و براي اين امر تجهيز نشده است. و اين موضوع مبهم از جريان واحد ، هماهنگ و منسجمي تغذيه نمي كند.
مهندسين مشاور معماري هم نياز به تحول بنيادين در تفكر و نظام تشكيلاتي دارند پيكر مهندسي معماري كشور با تلاش فراوان خود به خوبي زمينه هاي خلاق و مستعد را در حرفه معماري فراهم آورده است اين پيكره اگرچه ظاهراً در بخش خصوصي قرار دارد ، ولي دقيقاً نوعي نظام تخصصي وابسته به دولت به شمار مي‌آيد و بدليل رابطه يكطرفه و نارساي دولت در توليد و ساخت معماري شاخص و فراگير، مهندسين مشاور امكان شايسته اي بدست نياورده كه از طريق ساخت ايده هاي برجسته و نوين معماري، تجربه و دانش خود را افزايش دهد و پايگاه نظري و بيش امروزي خود را متكي بر اين تجربه‌ها به روشني مطرح كند.
تفرقه ميان نظر و عمل بعضي از معماران نه از روي نفاق و يا بلكه از آن جهت است كه فرزندان اين مملكت از يك سو به فرهنگ ايران تعلق دارند و ايده آلهاي خود را از اين فرهنگ مي گيرند و از سوي ديگر از اينكه جزء باشگاه جهاني نشوند واهمه دارند.
بين تمدن ها و بين ملت ها داد و ستد دائمي وجود دارد . ميزان اين داد و ستد بر حسب قدرت تمدن ها و ملت هاست. هر تمدني دستاورد بيشتري داشته باشد مردمان بيشتري را جذب خواهد كرد . پس در اين بازار بايد چيزي براي ارائه داشته باشيم اگر چيزي مي گيريم چيزي را هم بايد به ديگران بدهيم اگر چيزي نداشته باشيم به عنوان يك ملت مشخص با يك تمدن معين دوام نخواهيم آورد. اول از فرآورده‌هاي ديگران استفاده مي كنيم و بعداً جزيي از آنها مي شويم كساني صاحب هويت و تمدن خاص خواهند شد كه اصولاً سازنده و آفريننده باشند.
با توجه به ضعف شديد فرهنگ معماري و فقدان آثار برجسته معاصر در كشور ضرورت وجود برنامه هاي علمي مكمل‌ حتي نسبت به كشور هاي ديگر محسوس تر است يكي از واجبات ، سفر هاي سازمان يافته دانشجويي به خارج از كشور است معماري چيزي نيست كه از روي عكس و نوشته نسبي تدريس مي شود و خلاء تجربه مستقيم را هيچ چيز ديگري جبران نمي كند. مبادله دانشجو به دانشگاه هاي خارج كه در جهان كاملاً معمول است در اينجا وجود ندارد يا بسيار مختصر و ابتدايي است دعوت از اساتيد خارجي براي كنفرانس يا تشكيل تيم هاي كاري آموزشي نيز بايد مورد توجه مسئولان قرار گيرد.
هيچگونه فعاليت قابل توجهي براي معرفي پتانسيل هاي معماري معاصر ايران در خارج كشور انجام نشده است در اين مسير ايجاد نمايشگاه هايي از آثار معماران برجسته ايراني در خارج از كشور، انتشارات بين المللي برگزاري گردهماييها ، مسابقات، و جشنواره هاي بين المللي در ايران مي تواند مفيد باشند.
يكي ديگر از مشكلات ما براي ايجاد معماري هاي جديد در آينده، سطح آشنايي عموم مردم با معماري است معماري با سليقه مردم سرو كار دارد و اين شاخص تعيين كننده است چنانچه مردم نسبت به اين مسئله حساس شوند از بروز بسياري از فجايع جلوگيري خواهد شد.
در حالي كه مديريت شهري مستقل از راي شهروندان انتخاب شده و عمل مي كند حس مشاركت و حساسيت به مسائل شهرداري در مردم كاهش مي يابد. ساختمان هاي برجسته و خيابان ها زمان هاي طولاني باقي خواهد ماند و مردم هر روز با آنها سرو كار دارند . كمرنگ بودن نقش مردم در شكل گيري شهر ها و خدمات شهري باعث شده مردم اينها را متعلق به خود ندانند و از آنها نگهداري نكنند. مردم در زيبايي كوچه هاي محل زندگي‌شان كوشا نيستند و اين مسائل برايشان مهم نيست فقط به جنبه اقتصادي فعاليت ساخت و ساز توجه مي شود و ساختمان ها تنها بوسيله معيار هاي كمي نظير محل قرار گيري و سطح زير بنايي ارزشيابي مي شوند.

ارایه راهکار در جهت حل مشکلات معماری کشور

معماري امروز ايران اگر بخواهد در جريان پيشرفته فراگير در مفهوم فضا، زمان و معماري در هزاره سوم موثر واقع شود بايد زبان و اشتراك معماري خود را بخوبي تجربه كند و اصول نظري و ابعاد آنرا بشناسد تا با تغييرات و دگرگوني هاي سريع ناشي از تجربيات فراوان كه در هر دهه در پهنه معماري جهاني اتفاق مي افتد آگاه و فهيم برخورد كند و خود را براي رويارويي با اين جريان فراگير و واقعيت محسوس تجهيز سازد اين موضوع وظيفه و رسالت خطيري را بر دوش همه نيروهاي موثر در توليد معماري ايران مي گذارد كه ضرورت تحول اساسي در انديشه و تعيين اهداف ، سياست ها و برنامه هاي جديد متكي بر سازمان هاي جديد و جلب مشاركت همه نيروهاي فعال را طلب مي كند.
پيدايش سازماني مستقل و مسئول بر ارزش هاي كيفي معماري امروز ضروري است تا بتواند به صورت موثر و واقع بينانه اي بسياري از قوانين ، دستور العمل ها و قرار داد هاي غير كار آمد و باز دارنده جاري را كه انتظارات را در حد چشمگيري نزول مي دهد از ميان بردارد و با دقتي نو، شرايط و روش توليد معماري و تجربه فراوان آن بيشتر و فراگير در هر دو بخش خصوصي و دولتي را متحول سازد و جريان تازه اي را در معماري ايران بوجود آورد.
طراحي در ايران نياز به پژوهش، عشق، اصالت وجودي، هوش و نوآوري و خلاقيت دارد براي دسترسي به اين زبان و بيان معماري جديد به برقراري ساختاري مفهومي نياز است كه در آن عناصر و كلمات بياني. همان سطوح و احجامي هستند كه اين كليت تركيبي را انتقال مي دهند و از تركيب عناصر و احجام معاني حادث مي گردد كه ممكن است شناخت قبلي از آن وجود نداشته باشد ولي طعم و اشارات كلي آن ياد‌آور مرز و بوم است.
در زمان حاضر يافته هاي ديگران بايد پايه اقدامات ما در حوزه اي كه مسائل نو هستند قرار گيرد و كاربر روي آنها شروع شود. بديهي است اگر اراده تصرف در ما باشد حتماً اراده تغيير و تنظيم الگوها مطابق با معتقدات ما هم در كار خواهد بود. اين به معناي باز توليد گذشته نيست ، با تعبير ما جديد مي شود خود ما نيز در هر مرحله اي جديد مي شويم و در راه حل هاي ديگران دخل و تصرف مي كنيم و آن را لااقل به سليقه خود در مي آوريم و در اين رهگذر مهارت لازم را هم كسب مي كنيم. در چند سال اخير همايشها و سخنرانيهاي خوب و مفيدي در مورد معماري برپا شده اند كه تاثيرات مثبت آنها نيز بسيار محسوس است ليكن حضور معماران بر جسته ديگر كشور هاي جهان در اين سخنرانيها مي تواند بسيار سازنده باشد. برگزاري نمايشگاه از آثار معماران شناخته شده جهان نيز بسيار مهم است از ديگر اقدامات مهم مي تواند از نمايشگاه هاي عام و موضوع دار نام برد كه گذشته از ايجاد زمينه اي براي برخورد افكار مي تواند طراحان خلاق را وادار كنند روي موضوعات محوري مطرح در جامعه به طور جدي فعاليت كنند.
واگذاري پروژه هاي مهم دولتي از طريق مسابقه يكي از روشهايي است كه بايد به طور جدي مورد توجه مسئولان قرار گيرد. اهميت ملي پروژه و هزينه هنگفت آن كه از جيب مردم پرداخت مي شود دليل محكمي است براي اينكه طرح ها از طريق مسابقات وسيع چند مرحله اي و به كارگيري همه توان تخصصي ملي و داوري مناسب اجرا شود که متاسفانه در این زمینه بسیار کوتاهی شده و شاهد سو< استفاده های بسیاری هستیم....


منابع:
1.افشار نادري، كامران، 1377، مقاله معماري امروز ايران و مسئله پيشرفت،مجلة معماري،شماره 1، صفحه 4
2.بينام، 1375، ميزگرد از معماري گذشته چه درسي مي‌توان گرفت؟، مجلة آبادي سال ششم، شماره 23، تهران.
3.صارمي، علي اكبر، 1377، مقاله جايگاه معماري ايران در جهان امروز، مجلة آبادي، شمارة 27 و 28، تهران، صفحه 13 .


پینوشت: ماهنامه صنعت ساختمان داریس، شماره 57، تیر ماه 1386

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری